Veiligheid op het internet: de effecten van social media op jonge mensen

Veiligheid op het internet: de effecten van social media op jonge mensen

Het kan moeilijk zijn om kinderen bij te houden op het gebied van social media – ze vervangen hun profielfoto net zo vaak als hun sokken. Wij hebben gesproken met experts, ouders en tieners en handige tips verzameld om meer inzicht te krijgen in het online universum van kinderen. Zo kan je ze, als het nodig is, weer even veilig terugbrengen op aarde.

Kinderen weerbaar maken op internet

Accepteer dat kinderen waarschijnlijk altijd meer zullen weten over de nieuwste digitale technologieën dan jij. Kijk met ze mee, en probeer te zien waarom hij of zij het leuk vindt. Onderzoek ondertussen ook de risico’s. Als het om die risico’s gaat, zijn de belangrijkste dingen die je een kind kunt leren dezelfde als altijd:

 • zelfvertrouwen 

• eigenwaarde 

• het inzicht dat de wereld niet alleen om hen draait; ze moeten bereid zijn om te geven en te nemen

Praat met elkaar

Praat met kinderen over wat er in zijn of haar leven gebeurt – online en offline. Vraag of ze ergens mee zitten. Luister goed en geef eerlijk antwoord.

Vertel over jouw ervaringen op social media

Praat over de rol van digitale technologie en social media in jullie leven. Wat vinden kinderen er zo leuk aan en wat vinden ze eng? Praat ook over de manier waarop jij deze technologie gebruikt. Als je zelf ooit het gevoel hebt gehad dat je geleefd werd door social media, vertel dan hoe dit voelde en wat je eraan hebt gedaan.

Help kinderen de balans te vinden tussen de virtuele wereld en de echte wereld

Help kinderen om, naast het drukke online leven, ook dingen te ondernemen in het echte leven. Als de rol van social media er ook één is van het versterken van het zelfvertrouwen, dan is het voor een kind moeilijk om er soms even los van te raken. Toch is juist ook dan die ervaring in het ‘offline leven’ zo belangrijk.

Leer kinderen om hun online gedrag privé te houden

Onderzoek laat zien dat tieners goed bezig zijn met het beschermen van hun online privacy. Toch is het goed om een vinger aan de pols te houden en na te gaan of een kind goed op de hoogte is van de privacy-instellingen en deze ook gebruikt. 

Help kinderen als het nodig is, zeker als hij of zij nog wat jonger is

Het is goed om kinderen soms even te adviseren, zeker als ze nog jong zijn. Je kunt bijvoorbeeld uitleggen dat de standaardinstelling meestal op 'openbaar' staat. En dat dit zo is, omdat het sociale netwerk dan meer inkomsten krijgt vanuit reclame. Het is veiliger als jullie samen de privacy-instellingen instellen en bepalen wie zijn foto's en posts wel en niet mogen zien. 

Zelfs wanneer iemand de privacy-instellingen gebruikt, is het belangrijk goed na te denken voordat je een foto of berichtje post. Zou je bijvoorbeeld willen dat opa en oma of de buren het kunnen zien? Of een leraar, een mogelijke werkgever of je toekomstige partner? Herinner hen eraan dat alles wat ze online zetten altijd online blijft, ook al lijkt het alsof het materiaal verwijderd is.

In plaats van direct op een post te reageren, is het vaak slimmer of eerst even goed na te denken. Wat kunnen de gevolgen zijn van je reactie? Door hier even de tijd voor te nemen, reageren kinderen vaak beter, of besluiten ze om helemaal niet te reageren. Ze kunnen beter niet reageren dan iets schrijven waar ze later misschien spijt van krijgen. 

Zijn jullie binnen het gezin allemaal vaak online en op social media? Dan zou het kunnen helpen om samen wat regels af te spreken over jullie gebruik van social media.

  • 1

     Vertrouwen opbouwen 

    Het is belangrijk dat je erop vertrouwt dat een kind de juiste keuzes maakt. Door niet te veel te controleren, zal een kind jouw ook meer vertrouwen. Stel samen duidelijke regels op wanneer het wel en niet gepast is om online te zijn, welke content er online gedeeld mag worden en wie er toegang toe krijgt

  • 2

    Stel een offline tijd in

    Soms wil je gewoon even samen met je gezin iets doen, zonder gestoord te worden door smartphones – bijvoorbeeld tijdens het eten, familie-uitjes of 's avonds na een bepaalde tijd. Vraag of de rest van je gezin het hiermee eens is. Bespreek of ze het fijn zouden vinden een 'offline' tijd in te stellen en maak er een familieregel van. Het kan helpen om deze regel vervolgens op een prominente plek in huis op te hangen

  • 3

    Geef het goede voorbeeld

    Je wilt niet dat kinderen zichzelf continue vergelijken met andere mensen die ze op social media of ergens anders online zien. Geef het goede voorbeeld en vergelijk hen ook niet met anderen, en jezelf ook niet! Als een kind zich bijvoorbeeld vergelijkt met influencers of beroemdheden, vergelijkt hij zichzelf met een (overtrokken) ideaalbeeld – wat een negatieve impact kan hebben op zijn zelfbeeld en zelfvertrouwen

  • 4

    Vergroot hun zelfvertrouwen

    Een veilig gebruik van social media begint met een positief zelfbeeld. Praat met kinderen over wie zij zijn en wat hun mooie en goede eigenschappen zijn

  • 5

    Help kinderen met hun problemen

    Vraag hen wat ze anders willen doen en of er een specifieke eigenschap is waaraan ze willen werken. Laat hen uitleggen waarom dit zo belangrijk is. Bedenk daarna samen een manier om er iets aan te doen en schakel eventueel hulp in